Malatya bölgesinden alınan 8856 kan örneklerinde 66 (%0,75) pozitif olgu bulunmuştur. Hastalığın her iki cinste de görülebildiği bildirilmiştir
1. Ancak çalışmada pozitiflik erkeklerde, kadınlara göre daha yüksek bulunmuştur. Benzer çalışmalarda da erkeklerde hastalığın görülme yüzdesi yüksek saptanmıştır
2,6,11,15. Bu durum erkeklerin sivrisineklerin aktif olduğu akşam saatlerinde dışarıda olmalarından kaynaklandığı şeklinde açıklanabilir. Sıtmanın duyarlı tüm bireyleri etkilediği ve tüm yaş gruplarında görüldüğü bildirilmektedir
1. İnceboz ve ark.
7 Manisa ilinde sıtmaya en çok 10-30 yaşları arasında tarlada çalışan kişilerde rastlanıldığını ve bu durumun Anofel ile yakın temasla ilişkili olduğunu bildirmişlerdir. Yine Yaman ve Durgut
14 Hatay ilinde benzer olarak hastalığı 15 yaş ve üstünde yüksek bulduklarını belirtmişlerdir. Malatya'da da parazit bulunanların yaş ortalaması 31 ±18.42 olarak tespit edilmiştir. Mesleklerine bakıldığında çiftçi, evhanımı, işçi ve öğrencilerde oranın yükseldiği gözlenmektedir (Tablo 1). Bu durum yüksek çıkan grupların vektör ile temasta bulunabilme oranlarının diğer gruplara göre daha fazla olmasından kaynaklanabildiği şeklinde açıklanabilir.
Sıtma olgularının aylara göre dağılımına bakıldığında ise Mart ayından itibaren görülmeye başlamış olup Ağustos ve Eylül aylarında artmış, Ekim ayında ise düşüş başlamıştır (Tablo 2). Elde edilen sonuç kaynak bilgilere benzerdir 4,13. Bu durumun Temmuz-Ağustos-Eylül aylarında vektör yoğunluğunun en üst düzeye ulaştığı ve bu aylarda açık havada uzun süre kalmanın bulaş riskini artırdığından kaynaklandığı bildirilmiştir 10.
Kaynak bilgilerde Malatya'nın strata III bölgesinde olduğu ve sıtma için uygun bir iklime sahip olmadığı bildirilmiştir 1. Ancak Malatya Meteoroloji Bölge Müdürlüğü'nden alınan bilgiye göre bölge mikro iklim özelliği göstermekte olup Akdeniz Bölgesi'nde görülen iklim ile Doğu Anadolu Bölgesi'nde görülen iklim arasında bir iklim özelliğine sahiptir. Ayrıca baraja yakın olan bölgelerde nem yoğunluğu ile gece ve gündüz sıcaklık farklarının azaldığı belirlenmiştir 5. Bu durum Malatya'nın sıtmanın yayılmasına coğrafik olarak uygun bir bölge olduğunu göstermektedir. Ayrıca bölgenin sıtmanın yaygın olduğu illerin ulaşım yolu üzerinde olması ve mevsimsel tarım işçilerinin burada çalışması nedeni ile sıtma hastalığı açısından riskli bir konumdadır.
Malatya'da yapılan taramada olguların 63'ü P. vivax, 3'ü P. falciparum sıtması olarak tespit edilmiştir. Hastalardan alınan anemneze göre hariçten gelen P. falciparum'lu 3 olgunun yurt dışı, diğer P. vivax'lı 5 olgunun ise yurt içi kaynaklı olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada sıtmanın bölgedeki insanları tehdit ettiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle sıtma ile savaşta, Malatya Sıtma Savaş Birimi ve üniversitenin işbirliği içinde planlı halk sağlığı eğitimleri yapmaları önemlidir.
TEŞEKKÜR
Çalışmadaki yardımlarından dolayı Malatya Meteoroloji Bölge Müdürü Necip Duman'a ve Sıtma Savaş Birimi Çalışanlarına teşekkür ederiz.
)
)