[ Ana Sayfa | Amaç ve Kapsam | Yayın Kurulu | İçindekiler | Arşiv | Yayın Arama | Yazarlara Bilgi | E-Posta ]
2005, Cilt 29, Sayı 4, Sayfa(lar) 235-237
[ Özet ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
Karaciğer Kist Hidatiği Tedavisinde Albendazol Kullanan Hastalarda Kardeş Kromatid Değişimi (SCE) Çalışması
Nuray ALTINTAŞ1, Seda ÖRENAY1, Mustafa AŞÇI1, Enver REYHAN2, Meral TÜRK3, Aysegül YOLASIĞMAZ4, Nazmiye ALTINTAŞ4
1Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı, Manisa
2Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı, İzmir
3Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, İzmir
4Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı, İzmir
Anahtar Kelimeler: Genotoksik, albendazol, SCE, kist hidatik
Özet
Bu çalışmaya karaciğer kist hidatik şikayetiyle Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Mikrobiyoloji ve Genel Cerrahi Anabilim Dalı'na başvuran 13 kadın, 8 erkek toplam 21 hasta alınmıştır. Kist hidatikli hastalara operasyon öncesi ve sonrası albendazol verilmiştir. Bu çalışmanın amacı albendazolün muhtemel genotoksik etkilerini araştırmaktır. Kardeş Kromatid Değişimi (SCE), tedaviden sonra hastalardan alınan kan örneklerine uygulanmış ve kontrol grubuyla karşılaştırılarak albendazolün mutajenik etkisi araştırılmıştır. İstatistiksel analizler için Student-t testi kullanılmıştır.
  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Giriş
    Albendazol, özellikle kist hidatik olmak üzere pek çok helmintiazis tedavisinde kullanılan bir ilaçtır. Bu ilaç metabolize olduğunda, parazitin mikrotübül oluşumunu inhibe eder ve metafaz safhasında hücre proliferasyonunu durdurarak etkisini gösterir. Aynı etkiyi konakçı organizmasında da gösterebilmektedir. Buna bağlı olarak albendazol kullanan vakalarda lökopeni, karaciğer fonksiyonlarında bozulma ve saç dökülmesi rapor edilmiştir 11,12.

    Potansiyel mutajenler/karsinojenlere maruz kalan insan populasyonlarının genetik biyoizlemi, farklı genetik işaretleyiciler kullanarak yapılabilmektedir. Kardeş kromatid değişimleri (SCEs), DNA hasarına neden olan ajanların erken biyolojik etkilerinin belirlenmesinde en yaygın kullanılan sitogenetik işaretleyiciler arasında yer alır 1,7. SCE, DNA replikasyonu sırasında kardeş kromatidlerin karşılıklı olarak yer değiştirmesidir. SCE hücre bölünmesinin normal bir özelliği olarak meydana gelebilmekle birlikte, kromozom morfolojisinde değişikliğe neden olmamakta; fakat hücre DNA’sı genotoksik ajanlar tarafından zarar gördüğünde oranı artmaktadır 1,4,7,8.

    Çalışmamızda, albendazol kullanan olgularda, albendazolun potansiyel bir mutajen olup olmadığının aydınlatılması ve albenda-zol kullanan hastalardan periferik kan kültürüyle elde edilmiş kromozomlarda SCE frekansının belirlenmesi amaçlanmıştır.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Materyal ve Metot
    Çalışma grubu olarak, Atatürk Araştırma ve Uygulama Hastanesi Mikrobiyoloji ve Genel Cerrahi Anabilim Dallarında karaciğer kist hidatiği tanısı konmuş 13 kadın ve 8 erkek olmak üzere toplam 21 hasta ve 21 kontrol grubu incelemeye alındı. SCE, ameliyat öncesi ve sonrası albendazol kullanan karaciğer kist hidatikli hastaların periferik kan örneklerine uygulandı. Periferik kan kültürü yöntemiyle hastaların lenfositleri kültüre edildi. SCE; in vitro olarak, lenfositlerdeki mitotik kromozomların her bir kromatidin farklı boyanmasıyla gösterildiği için, 24. saatte kültüre bromodeoxyuridine (BrdU) eklendi ve fotodegredasyon sağlandı. Çalışmada BrdU, her iki kromatidin ayırt edilmesine imkan veren Fluoresans Plus Giemsa (FPG) tekniğinin uygulanmasını sağladı. 72. saatte kültüre kolsemid ilavesiyle kromozomların metafaz aşamasında bölünmeleri durduruldu. Kromozomlar hipotonik solüsyonda şişirilerek fikse edildi ve FPG tekniği uygulanarak, Hoechst boyasıyla boyandı. Her bireyden 46 kromozoma sahip toplam 25 metafaz alanı ışık mikroskobunda değerlendirildi. Kromozom kırıkları A1[1], A2[2], A3[3], B[4,5], C-X [6,7,8,9,10,11,12,X], G[13,14,15], E[16,17,18], F[19,20] ve G-Y [21,22,Y] gruplarına göre 1’li,2’li, 3’lü,4’lü ve 5’li kırıklar olarak kaydedildi. Sonuçların istatiksel analizi için Student t- testi kullanıldı.
  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Bulgular
    Şekil 1, 2 ve 3’de olgu ve kontrol grubuna ait kromozom kırıkları gösterilmektedir. Çalışmamızda, albendazol uygulanan karaciğer kist hidatikli 10 hastanın kontrol grubuyla karşılaştırılması sonucunda SCE frekansında gözle görülebilir bir artış olduğu saptanmıştır (p<0,05).


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Şekil 1: Olgu grubuna ait metafaz örneği. a. 1’li kırık, b. 2’li kırık, c. 3’lü kırık


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Şekil 2: Olgu grubuna ait metafaz örneği


    Büyütmek İçin Tıklayın
    Şekil 3: Kontrol grubuna ait metafaz örneği

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Tartışma
    Bir takım kimyasal maddeler, değişen dozlarda kullanıldıklarında periferik kan kültürlerinde SCE frekansını değiştirici bir etki göstermektedir. Bunun takibiyle doz- cevap eğrisi hazırlanabilmektedir. Artan doza bağlı olarak SCE frekansında bir artış varsa, o maddenin mutajen olduğu ve bu nedenle de karsinojenik bir özellik gösterebileceği düşünülebilmektedir. Bu ajanların insanlar üzerinde oluşturdukları etkileri saptamak için, deneylerin tekrarlanması ve yeni yöntemlerle desteklenmesi gerekmektedir 5.

    Kromozomlardaki kırıklarla, gözlenebilen kardeş kromatid değişimi sıklığı arasındaki ilişki kimyasal mutajenlerle yapılan çalışmalarla incelenmektedir. Diğer yandan kromozom kırılmalarıyla, kardeş kromatid değişim (SCE) sayıları arasındaki ilişki tam olmayıp hasar yapıcı bir maddenin etkisi sonucu meydana gelmektedir. Her iki durumda da DNA’nın hasara uğradığını göstermektedir 6.

    DNA hasarıyla ilişkili durumun ayrıntısını ortaya çıkarmak üzere DNA tamir mekanizması ile ilgili çok sayıda araştırma yapılmıştır. DNA hasarının tamir edilmesine yönelik araştırmalar DNA tamir işlemi sırasındaki mekanizma ve regülasyonlara bağlı olarak yapılmaktadır.

    SCE yöntemi, mutajen ve karsinojenleri tayin etmek üzere değişik hücre ve canlı sistemlerinde de kullanılmaktadır 3. SCE ile ilgili yapılan çalışmaların bir kolu tedavi amaçlı kulanılan ilaçların genotoksik etkilerinin belirlenmesidir. Telez ve ark 9 İspanya’da yaptıkları bir çalışmada beta bloker antihipertansif ilaç olan atanolol ile uzun süreli tedavinin genotoksisitesini belirlemeyi amaçlamışlardır. SCE ve mikronükleus frekanslarında kontrol grubu ile uzun süre tedavi alan bireyler arasında farklılık gözlenmediği için genotoksik etkinin gözlenmediği sonucuna varmışlardır. Aynı araştırma merkezinde yapılan bir başka çalışmada antihipertansif ilaç olan nimodipin ile değerlendirilmiştir ve benzer sonuçları elde etmişlerdir 10 Bilban- Jakopin ve ark 2, radyoterapi ve kemoterapi alan 30 hodgkin lenfomalı hastalarda yaptıkları çalışmada, SCE, mikronükleus ve kromozom aberasyonlarını içeren mutajenite testlerini uygulamışlardır. Bu testleri tanı koyulduktan hemen sonra ve tedavi başlangıcından 6 ay sonra uygulamışlardır.Tedavi öncesi kromozomal hasarın kontrol grubundan çok yüksek olmadığını gözlemlemelerine rağmen, tedavi tamamlandıktan sonra mitotik aktivitede inhibisyonla birlikte SCE, mikronükleus ve kromozom aberasyonları frekanslarında bir artış olduğunu bildirmişlerdir. Radyoterapi ile tedavi olan hastalarda, mikronükleus ve kromozom aberasyonları frekanslarında, kemoterapi ile tedavi olanlara göre önemli farklılıklar bulmuşlardır. 6 ay sonra tedavi tamamlandığında, mitotik aktivitenin normale yakın olmasına rağmen kromozom hasarı gözlenmiştir.

    Radyoterapi ve kemoterapinin genotoksik etkilerinin olabileceği rapor edilmesine rağmen, kist hidatik tedavisinde kemoterapi amaçlı kullanılan albendazol’un genotoksik bir ajan olabileceği konusundaki araştırmaların sayısı yetersizdir.

    Bizim çalışmamızda, albendazol karaciğer kist hidatikli hastalara kemoterapi amaçlı uygulanmış ve albendazolün hasta kromozomlarındaki SCE frekansı araştırılmıştır. 21 hastanın kontrol grubuyla karşılaştırılması neticesinde diğer kemoterapi amaçlı kullanılan ilaçlarda saptanan SCE artışına uyumlu olarak SCE frekansında artış gözlenmiştir (p<0,05). Bu çalışma albenda-zolun muhtemel bir mutajen olabileceğini düşündürmüştür.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • Kaynaklar

    1) Albertini RJ, Anderson D, Douglas GR, Hagmar L, Hemminki K, Merlo F, Natarajan AT, Norppa H, Shuker DE, Tice R, Waters MD, Aitio A, 2000. IPCS guidelines for the monitoring of genotoxic effects of carcinogens in humans.International Programme on Chemical Safety. Mutat Res, 463: 111-172.

    2) Bilban-Jakopin C, Bilban M, 2001. Genotoxic effects of radiotherapy and chemoterapy on circulating lymphocytes in patients whit Hodgkin’s diseases. Mutat Res, 497(1-2): 81-88.

    3) Ciaravino V, Miller MW, Carstensen EL, 1986. SCE in human lymphocytes exposed invitro to therapoutic ultra-sound. Mutat Res, 172: 185-188.

    4) Crossen PE, Morgen WF, 1977. Analysis of human lymphocyte cell cycle time in culture measured by sister chromatid differential staining. Exp Cell Res, 104: 453-57

    5) Emre S, 1989. Antikanser ilaçların ve karsinojen maddelerin insan kromozomları üzerine etkilerinin in vitro sistemde SCE analiz yöntemi ile belirlenmesi.Hacettepe Üni. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara

    6) Gerner-Smidt P, Friedrich U, 1978. The mutagenic effect of benzene,toluene and xylene studied by the SCE technique. Mutat Res, 58: 313-316.

    7) Hagmar L, Strönberg U, Tinnerberg H, Mikoczy Z, 2001. The usefulness of cytogenetic biomarkers as intermediate endpoints in carcinogenesis. Int J Hyg Environ Health, 204: 43-47.

    8) Teggi A, Lastilla MG, de Rosa F, 1993. Therapy of human hydatid disease with mebendazole and albendazole Antimicrobial Agents Chemother, 37(8): 1679-1684.

    9) Télez M, Martínez B, Criado B, Lostao CM, Peñagarikano O, Ortega B, Flores P, Ortiz-Lastra E, Alonso RM, Jiménez RM, Arrieta I, 2000. In vitro and in vivo evoluation of the antihypertensive drug atenolol in cultured human lymphocytes: Effects of long- therm theraphy. Mutagenesis, 15(3): 195-202.

    10) Telez M, Martinez B, Criado B, Ortega B, Penagarikano O, Flores P, Ortiz-Lastra E, Arrieta I., 2001. Evoluation of the cytogenetic damage indoced by the antihypertensive drug nimodipine in human lymphocytes. Mutagenesis, 16(4): 245-251.

    11) Verma RS, Babu A, 1995. Specialized tecniques, sister chromatid diferentition. In: Human Chromosomes Principles and Tecniques. Mc Graw Hill, New York, p.143-152.

    12) Zhang Z, Yang L, Zhang Q, Cao X, 1991. Studies on the utilization of a plant SCE test in detecting potential mutagenic agents. Mutat Res, 261: 69-73.

  • Başa Dön
  • Özet
  • Giriş
  • Materyal ve Metot
  • Bulgular
  • Tartışma
  • Kaynaklar
  • [ Başa Dön ] [ Özet ] [ PDF ] [ Benzer Makaleler ] [ Yazara E-Posta ] [ Editöre E-Posta ]
    [ Ana Sayfa | Amaç ve Kapsam | Yayın Kurulu | İçindekiler | Arşiv | Yayın Arama | Yazarlara Bilgi | E-Posta ]